Rituelen zouden een belangrijke rol kunnen spelen in de vorm van sociale controle bij kleine delicten. Dat geldt bijvoorbeeld voor delicten als een tasjesroof, de aanranding van een meisje en diefstal met geweld. Het beschermen van de anonimiteit van de daders vormt dan eerder een aanmoediging om op de ingeslagen weg door te gaan; een aanmoediging voor belangstellende buurjongens en jongere broertjes. Je zou de anonimiteit van de daders kunnen vervangen door een ritueel waarbij buurtgenoten (klasgenoten, groepsgenoten) zich duidelijk uit spreken tegen de gepleegde delicten en duidelijk maken, dat het gedrag van de daders nadrukkelijk wordt afgekeurd. Wellicht kunnen Haltbureaux daar bij een rol spelen. Een beetje naar analogie van ‘justitie in de buurt’ in grote steden in Nederland waarbij recht wordt gesproken in de eigen omgeving van de daders.
(Elsevier, 4 november 2005)
Bij de rellen rond Parijs is woensdagnacht een vrouw met benzine overgoten en in brand gestoken. Dat heeft de Franse justitie vrijdag meegedeeld.
De 56-jarige vrouw zat woensdagavond rond half tien in een bus in de noord-Parijse wijk Sevran, toen een molotovcocktail naar binnen werd gegooid. Hierop verlieten alle ongeveer vijftig passagiers de bus. Maar omdat de vrouw gehandicapt was – zij liep op krukken - kon ze de bus niet snel genoeg uitkomen. Een jongen overgoot haar met benzine en anderen gooiden een brandende lap naar haar. De buschauffeur wist haar uiteindelijk uit de brandende bus te bevrijden en bracht haar naar het ziekenhuis. De vrouw is ernstig verbrand.
Niet alleen In El Salvador, niet alleen in Parijs, maar ook hier in Nederland lijkt de problematiek onbeheersbaar. Centraal bij mogelijke oplossingen staat een beter inzicht in de wervelstorm die zich tijdens de puberteit voor doet in elk jongenslichaam; weet hebben van de adrenalinestoten die hij inzet om een positie in de groep te verwerven en te behouden; attent zijn op het vasopressinegehalte, dat hem onbesuisd zijn grondgebied doet verdedigen; rekening houden met de testosteron die om bevrediging schreeuwt en die aangewakkerd wordt door een voortdurend bombardement van seksuele prikkeling om hem heen. Tegen die achtergrond is het echt onverstandig om met een politiemacht de problemen aan te pakken.
Een grootschalige, massale uitbarsting van frustraties en woede is vrijwel niet te beteugelen. Onder invloed van de totale mobilisatie van het lichaam wordt in de hersenen het endorfineniveau verhoogd, waardoor het lichaam beter in staat is om vermoeidheid en pijn te verdragen. Bovendien worden dan de prefrontale hersenen uitgeschakeld en verlopen de signalen direct via hypothalamus en amygdala. Dat is geen geschikt moment om een gesprek in subgroepen te beginnen. In deze situatie helpt alleen nog maar grof geweld. Dan wordt op grote schaal traangas en pepperspray gespoten en worden rubberen kogels afgevuurd. Het is de vraag of voor deze extreme situaties nog middelen beschikbaar zijn, die een beter antwoord zijn op wat er biochemisch aan de hand is. Zou een onschuldige hoeveelheid kalmerende tegenstof hier een meer humane oplossing kunnen bieden dan het harde politieoptreden, dat bovendien nog voor escalatie zorgt. Net zoals melatonine individueel als geneesmiddel gebruikt kan worden bij slapeloosheid, kan het toedienen van endorfines aan een groep zorgen voor een plezierige stemming. In het boek van Huxley ‘Brave New World’ (Huxley, 1932) wordt dagelijks een hoeveelheid ‘soma’ voorgeschreven om mensen rustig en ontspannen te houden. Dat lijkt me te ver gaan. Associaties met biochemische oorlogsvoering liggen voor de hand. Maar om op een moment van onacceptabele escalatie gebruik te maken van nieuwe inzichten en mogelijkheden op biomedisch gebied lijkt me, zeker in vergelijking met de enorme financiële schade, toch een studieobject voor deskundigen op het gebied van veiligheid en samenleving. Misschien hadden we die gehandicapte vrouw in de noord-Parijse wijk Sevran, die Vietnamese vluchtelingen in Rostock, de verkrachte meisjes in Rotterdam en een aantal slachtoffers van zinloos geweld er mee kunnen redden.
